السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

384

تفسير الميزان ( فارسي )

روايات ديگرى نيز هست ، كه بعيد نيست ذكر مصداق در همه آنها از باب تطبيق باشد . و نيز در كافى به سند خود از هشام بن حكم روايت آورده كه گفت : از امام صادق ( ع ) پرسيدم : مقصود خداوند از اينكه فرمود : * ( « سُبْحانَ اللَّه » ) * چيست ؟ فرمود : بلند داشتن خداست ، يعنى اظهار پاكى خدا از هر بدى از روى غيرت بندگى « 1 » . و نيز در همين كتاب به سند خود از هشام جواليقى روايت كرده كه گفت : از امام صادق ( ع ) از معناى كلام خدا كه فرموده : * ( « سُبْحانَ اللَّه » ) * سؤال كردم ، فرمود : معنايش اين است كه خدا منزه است « 2 » . و در كتاب معانى به سند خود از « سيار » از حسن بن على از پدرانش از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در ضمن حديثى وى را مخاطب قرار داده فرمود : مگر تا كنون ندانستى كه خداوند دنيا را هرگز از پيغمبر و يا امامى از جنس بشر خالى نگذاشته ؟ مگر خداوند نبوده كه فرموده : * ( « وَما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ » ) * - يعنى بسوى خلق - * ( « إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرى » ) * كه خبر داده از اينكه هيچوقت ملائكه را بسوى زمين مبعوث نكرده ، و ايشان را ائمه و حكام قرار نداده ، و اگر فرستاده ، بسوى انبياء فرستاده « 3 » . و در عيون به سند خود از « على بن محمد بن جهم » روايت كرده كه گفت : در مجلس مامون حاضر شدم ، در حالى كه رضا على بن موسى ( ع ) نزد او بود ، مامون از آن جناب پرسيد : يا بن رسول اللَّه مگر شما نمىگوييد كه انبياء معصومند ؟ فرمود : چرا ، راوى حديث را هم چنان ادامه داده تا آنجا كه مىگويد : مامون به ابى الحسن عرض كرد : پس بفرما معناى آيه * ( « حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا » ) * چيست ؟ رضا ( ع ) فرمود : خداوند مىفرمايد : تا آنكه رسولان از قوم خود مايوس شدند ، و قوم ايشان گمان كردند كه به رسولان دروغ خبر داده‌اند ، در اين موقع بود كه يارى ما ايشان را دريافت « 4 » . مؤلف : اين روايت مؤيد معنايى است كه ما براى آيه كرديم ، و بعضى از روايات كه دارد رسولان احتمال دادند كه نكند آن كسى كه براى ايشان وحى آورده شيطان بوده كه خود را به صورت فرشته درآورده ، روايات قابل اعتمادى نيست .

--> ( 1 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 118 ، ح 10 ، ط بيروت . ( 2 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 118 ، ح 11 ، ط بيروت . ( 3 ) عيون الاخبار الرضا ، ج 1 ، ص 270 . ( 4 ) عيون الأخبار ج 1 .